1394-02-02 14:24:57 گزارشپرینت
هنوز می‌توان برای کم‌آبی کاری کرد

دوره خشکی 30 ساله، استفاده بیش از حد مصرف کنندگان از آب و بالا بودن هدر رفت سیستم آبرسانی زمانی که با مدیریت نادرست آب همراه شوند، می‌تواند زمینه ساز فاجعه زیست محیطی در ایران باشد.

به گزارش پرتال خراسان بزرگ به نقل از ایسنا، ایران کشوری است که سال‌ها با بحران کم آبی مواجه بوده است. از طرفی بیش از پنج سال است که نه تنها زنگ خطر خشکسالی شنیدیم، بلکه عملاً با کمبود آب آشامیدنی و آب شیرین برای کشاورزی مواجه شدیم.

طبق پیش‌بینی‌های انجام شده طی دوره 30 ساله مناطق پربارش، پر بارش‌تر از گذشته و مناطق خشک، خشک‌تر از قبل خواهند شد. میزان بارش‌های شدید و بارش‌های پراکنده بیشتر و بارش‌های ملایم کمتر خواهند شد. در نتیجه بارش‌ها و خشکی‌ها یک عده را سیل می‌برد و عده دیگر را بیابان بیشتر در آغوش خود خواهد کشید.

عدم رعایت الگوی مصرف در بخش کشاورزی یکی از دغدغه‌های کمتر شدن منابع آبی در کشور و به خصوص در این استان است و سال‌هاست که مسئولان در خصوص نحوه صحیح آب از سوی این افراد تاکید دارند و شیوه‌های مختلفی نیز برای استفاده این نعمت الهی ارائه داده اند.

معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی خراسان‌شمالی، در گفت و گو با ایسنا اظهار کرد: کشاورزی به عنوان پرمصرف‌ترین بخش مصرف آب در این استان محسوب می‌شود، اما کشاورزان باید به این نکته توجه داشته باشند که ادامه این کار بدون وجود این نعمت الهی امکان پذیر نیست و باید در مصرف آن نهایت دقت را داشته باشند.

مجید تشکری با اشاره به اینکه بخش آبیاری در این استان بیشتر به صورت سنتی است، افزود: میزان هدر رفت آب کشاورزی در بخش آبیاری سنتی 60درصد است و فقط 40درصد اب به صورت بهینه مصرف می‌شود.

وی با تاکید بر اینکه مهمترین عامل هدر رفت آب روش‌های آبیاری نامناسب است، ادامه داد: اتلاف آب از چاه به لوله و کانال‌های انتقال و از آنجا به مزرعه اتفاق می‌افتد.

تشکری بیان کرد: علاوه بر اینکه مزارع و باغ‌های کشاورزان باید به تجهیزات نوین آبیاری کشاورزی مجهز شود، آن‌ها به منظور استفاده کمتر از این نعمت الهی باید به سوی کشت گیاهان کم آب طلب روی آورند.

وی با اشاره به اینکه گیاهان کشت شده در کشت پاییزه نیاز کمتری به آب دارند، توضیح داد: برخی از محصولات وجود دارند که می‌توان به جای کاشت آن‌ها در فصل بهار، در فصل پاییز کشت کرد، که در این صورت میزان آب مصرف شده نیز کمتر می‌شود.

این مقام مسئول تصریح کرد: به عنوان مثال چغندرقند یکی از محصولاتی است که می‌شود هم در فصل بهار و هم در فصل پاییز کشت کرد اما برنامه این سازمان بر این است تا کشت این محصول را به فصل پاییز انتقال دهد.

وی تاکید کرد: کشت گیاهان زود رس از دیگر راهکارها است به عنوان مثال هم اکنون در گیاه پنبه رقمی وجود دارد که 10تا 20روز زودتر از رقم های قدیمی به بار می‌نشیند و می‌رسد.

معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی خراسان‌شمالی در پاسخ به این سوال که کشت سنتی به چه میزان در اتلاف آب در بخش کشاورزی در این استان تاثیر گذار است، گفت: تمام کشت‌ها در این استان به صورت مکانیزه انجام می‌شود اما باید کیفیت مکانیزاسیون افزایش یابد.

معاون آب و خاک سازمان جهاد کشاورزی خراسان‌شمالی در ادامه در گفت و گو با ایسنا اظهار کرد: راندمان آبیاری در این استان حدود 45درصد است و مابقی هدر می‌رود.

غلامرضا حجی پور افزود: 50هزار هکتار از اراضی کشاورزی این استان قابلیت تجهیز به سیستم‌های آبیاری نوین را دارد اما تاکنون این طرح‌ها در مساحت 18هزار و 100هکتار انجام شده است.

وی ادامه داد: اگر کل مساحت ذکر شده به آبیاری تحت فشار مجهز شوند راندمان آبیاری در این استان به 95درصد افزایش خواهد یافت.

حجی پور در پاسخ به این سوال که بعد از گذشت چندین سال چرا مساحت تجهیز شده به این سیستم‌ها هنوز اندک است، اظهار کرد: خرده مالکیت یکی از موانع اجرای این طرح‌ها بوده است.

وی بیان کرد: بیشتر زمین‌های کشاورزی موجود در بجنورد مساحت آن‌ها یک و یا دو هکتار است که نمی‌توان این سیستم‌ها را در آنجا اجرایی کرد.

حجی پور با اشاره به اینکه 125هزار هکتار از مزارع و 40هکتار از باغات این استان به صورت آبی است، توضیح داد: کشاورزان باید به منظور استفاده بهینه آب کشاورزی به سوی کشت‌های گلخانه ای و زیرپلاستیک پیش روند و مجهز به سیستم‌های آبیاری نوین شوند.

وی خاطرنشان کرد: میزان نزولات جوی در این استان 8.1میلیارد متر مکعب در سال است که 70درصد تبخیر می‌شود، 2.4میلیارد متر مکعب قابل تجدید است و یک میلیارد و 300میلیون متر مکعب در کشاورزی استفاده می‌شود و مابقی نیز برای شرب استفاده می‌شود و یا به استان‌های گلستان و کشور ترکمنستان جاری می‌شود.

مدیر عامل شرکت آب و منطقه ای خراسان‌شمالی در گفت و گو با ایسنا همچنین بیان کرد: بخش عمده منابع آب استان به میزان حدود 94 درصد در بخش کشاورزی، چهار درصد در بخش صنعت و دو درصد در بخش شرب و بهداشت مصرف می‌شود.

کاظم طاهریان گفت: حجم کل آب‌های تجدید پذیر خراسان‌شمالی یک میلیارد و 400 میلیون متر مکعب است؛ 530 میلیون متر مکعب آن آب‌های زیرزمینی و 870 میلیون متر مکعب نیز آب‌های سطحی است.

وی افزود: مصرف آب کشاورزی از منابع آب‌های زیرزمینی استان 479 میلیون متر مکعب در سال معادل 92 درصد منابع آب زیرزمینی استان است.

طاهریان ادامه داد: مصرف آب کشاورزی از منابع آب‌های سطحی استان 575 میلیون متر مکعب در سال معادل 95درصد منابع آب سطحی استان است.

وی تاکید کرد: برداشت‌های بی‌رویه از منابع آب خراسان‌شمالی وضعیت این منابع را به با مشکل مواجه کرده به طوریکه وزارت نیرو، توسعه بهره برداری از منابع آب زیرزمینی هشت دشت از 11 دشت استان را ممنوع کرده است.

این مقام مسئول تصریح کرد: وضعیت منابع آب زیرزمینی در سه دشت اسفراین، شیروان و جاجرم به حد بحرانی رسیده و طی دو دهه گذشته سطح آب زیرزمینی در دشت اسفراین 15متر، دشت شیروان 11 متر و دشت صفی آباد هشت متر کاهش یافته است.

وی توضیح داد: از بین رفتن آبخوان و سفره‌های آب زیرزمینی و کاهش ظرفیت تغذیه منابع آب زیرزمینی و به تبع آن نشست زمین و وارد شدن خسارت سنگین به زیرساخت‌ها و تاسیسات زیربنایی، کاهش کیفیت منابع آب موجود، خشک شدن قنوات و چشمه‌ها، بایر شدن زمین‌های کشاورزی و ایجاد بیکاری و هجوم کشاورزان به شهرها از دیگر پیامدهای ناگوار برداشت بی‌رویه از آب‌های زیرزمینی است.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای خراسان شمالی از کمبود 25 درصدی ذخایر آب سدهای این استان خبر داد و بیان کرد: با وجود افزایش بارندگی در بهار امسال، کمبود ذخایر سدهای استان جبران نشده است.  

وی خاطرنشان کرد: این استان به دلیل خشکسالی‌های مداوم، در تامین و ذخیره آب برای نیازهای ضروری با مشکل مواجه است.

جستجو
پیوند ها

پايگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار مقام معظم رهبری

پایگاه اطلاع رسانی رياست جمهوري اسلامي ايران